Το μεγαλύτερο παγόβουνο στον κόσμο προσάραξε σε νησί πιγκουίνων - Γιατί θεωρείται θρεπτική «βόμβα»

Το μεγαλύτερο παγόβουνο του κόσμου προσάραξε στα ρηχά νερά ανοιχτά του απομακρυσμένου βρετανικού νησιού Νότια Τζόρτζια, όπου ζουν εκατομμύρια πιγκουίνοι και φώκιες. Το παγόβουνο φαίνεται να έχει κολλήσει και αναμένεται να διαλυθεί σύντομα.

Όπως είναι λογικό, οι ψαράδες φοβούνται ότι θα αναγκαστούν να έρθουν αντιμέτωποι με τεράστια κομμάτια πάγου και αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει ορισμένους πιγκουίνους Macaroni που εξαρτώνται τροφοδοτικά στην περιοχή.

Ωστόσο, οι επιστήμονες που παρακολουθούν το φαινόμενο και βρίσκονται στην Ανταρκτική σημειώνουν ότι τεράστιες ποσότητες θρεπτικών συστατικών είναι κλειδωμένες μέσα στον πάγο και ότι καθώς θα λιώνει, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια έκρηξη ζωής στον ωκεανό. «Είναι σαν να ρίχνεις μια θρεπτική βόμβα στη μέση μιας άδειας ερήμου», λέει η καθηγήτρια Nadine Johnston από το British Antarctic Survey.

Ο οικολόγος Mark Belchier, ο οποίος συμβουλεύει την κυβέρνηση της Νότιας Τζόρτζια ανέφερε «εάν σπάσει, τα παγόβουνα που προκύπτουν είναι πιθανό να αποτελέσουν κίνδυνο για τα σκάφη καθώς κινούνται στα τοπικά ρεύματα και θα μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβαση τους σε τοπικές αλιευτικές περιοχές».

Καθώς κινούνταν βόρεια μέσα από τα θερμότερα νερά, το παγόβουνο με το παρατσούκλι «iceberg alley», παρέμεινε εντυπωσιακά άθικτο. Για λίγες μέρες, φαινόταν ακόμη και να περιστρέφεται επί τόπου, πριν επιταχύνει στα μέσα Φεβρουαρίου ταξιδεύοντας με περίπου 30 μίλια την ημέρα.

«Το μέλλον όλων των παγόβουνων είναι ότι θα πεθάνουν. Είναι πολύ περίεργο να βλέπουμε ότι το A23a έχει αντέξει τόσο πολύ και έχει χάσει μόνο το ένα τέταρτο της έκτασής του», δήλωσε ο καθηγητής Huw Griffiths, μιλώντας στο BBC News από το πολικό ερευνητικό πλοίο Sir David Attenborough που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην Ανταρκτική.

Το Σάββατο, ο κολοσσός πάγου ύψους 300 μέτρων χτύπησε την ρηχή υφαλοκρηπίδα, περίπου 50 μίλια (80 χιλιόμετρα) από τη στεριά και τώρα φαίνεται να έχει κολλήσει σταθερά. «Πιθανότατα θα παραμείνει εκεί που είναι, μέχρι να σπάσει σε κομμάτια», λέει ο καθηγητής Andrew Meijers από το British Antarctic Survey. «Αντί για ένα μεγάλο, καθαρό παρθένο κομμάτι πάγου, μπορούμε να παρατηρήσουμε σπήλαια κάτω από τις άκρες», λέει ο καθηγητής Meijers.

Οι κίνδυνοι και τα οφέλη που μπορεί να προκαλέσει

Όπως σημειώνουν οι επιστήμονες, το πιθανότερο σενάριο είναι οι παλίρροιες να το σηκώνουν και όπου αγγίζει την υφαλοκρηπίδα, οι βράχοι και ο πάγος θα διαβρωθούν. «Αν ο πάγος από κάτω διαβρωμένος από το αλάτι θα θρυμματιστεί και ίσως παρασυρθεί κάπου πιο ρηχά», εξηγεί ο Meijers. Αλλά εκεί που αγγίζει ο πάγος, υπάρχουν χιλιάδες μικροσκοπικά πλάσματα όπως κοράλλια, θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες και σφουγγάρια. «Ολόκληρο το σύμπαν τους κινδυνεύει να καταστραφεί από μια τεράστια πλάκα πάγου που ξύνεται κατά μήκος του πυθμένα της θάλασσας», λέει ο καθηγητής Γκρίφιθς.

Αυτό είναι βραχυπρόθεσμα καταστροφικό για αυτά τα είδη, αλλά λέει ότι είναι ένα φυσικό μέρος του κύκλου ζωής στην περιοχή. «Όπου καταστρέφει κάτι σε ένα μέρος, παρέχει θρεπτικά συστατικά και τροφή σε άλλα μέρη», προσθέτει.

Υπήρχαν φόβοι για τα μεγαλύτερα πλάσματα των νησιών. Το 2004 ένα παγόβουνο σε μια διαφορετική περιοχή που ονομάζεται Ross Sea επηρέασε την αναπαραγωγή των πιγκουίνων, οδηγώντας σε αύξηση των θανάτων του είδους. Ωστόσο, οι ειδικοί πιστεύουν τώρα ότι τα περισσότερα από τα πτηνά και τα ζώα της Νότιας Τζώρτζια θα ξεφύγουν από αυτή τη μοίρα.

Μερικοί πιγκουίνοι του είδους Macaroni που αναζητούν τροφή στο σημείο όπου έχει κολλήσει το παγόβουνο θα μπορούσαν να επηρεαστούν, λέει ο Peter Fretwell στο British Antarctic Survey. Όπως εξηγεί, το παγόβουνο λιώνει το γλυκό νερό και το μετατρέπει σε αλμυρό, μειώνοντας την ποσότητα τροφής, συμπεριλαμβανομένου του κριλ (ένα μικρό καρκινοειδές) που τρώνε οι πιγκουίνοι. Τα πουλιά θα μπορούσαν να μετακινηθούν σε άλλες περιοχές αναζητώντας τροφή, εξηγεί, αλλά αυτό θα τα έθετε σε ανταγωνισμό με άλλα πλάσματα.

Παράλληλα, ο πάγος μπορεί να μπλοκάρει τα λιμάνια ή να διαταράξει την ιστιοπλοΐα όταν ξεκινά η αλιευτική περίοδος τον Απρίλιο. «Αυτός θα είναι ο περισσότερος πάγος από παγόβουνο που θα έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ σε μια αλιευτική περίοδο, αλλά είμαστε καλά προετοιμασμένοι και διαθέτουμε πόρους», λέει ο Andrew Newman από το Argos Froyanes.

Αλλά οι επιστήμονες που εργάζονται στην Ανταρκτική αυτή τη στιγμή ανακαλύπτουν επίσης την απίστευτη συμβολή που έχουν τα παγόβουνα στη ζωή των ωκεανών. Οι καθηγητές Γκρίφιθς και Τζόνστον εργάζονται στο πλοίο Sir David Attenborough συλλέγοντας στοιχεία για αυτό που η ομάδα τους πιστεύει ότι είναι μια τεράστια ροή θρεπτικών ουσιών από πάγο στην Ανταρκτική για όλη τη Γη. «Σωματίδια και θρεπτικά συστατικά από όλο τον κόσμο παγιδεύονται στον πάγο, ο οποίος στη συνέχεια απελευθερώνεται αργά στον ωκεανό», εξηγούν οι επιστήμονες.

«Χωρίς πάγο, δεν θα είχαμε αυτά τα οικοσυστήματα. Είναι μερικά από τα πιο παραγωγικά στον κόσμο και υποστηρίζουν τεράστιους αριθμούς ειδών και μεμονωμένων ζώων και τρέφουν τα μεγαλύτερα ζώα στον κόσμο όπως η μπλε φάλαινα», λέει ο καθηγητής Γκρίφιθς.

Ένα σημάδι ότι αυτή η απελευθέρωση θρεπτικών συστατικών έχει ξεκινήσει γύρω από το A23a θα είναι όταν ανθίσουν τεράστια φυτοπλαγκτόν γύρω από το παγόβουνο. Θα έμοιαζε με ένα τεράστιο πράσινο φωτοστέφανο γύρω από τον πάγο, ορατό από δορυφορικές φωτογραφίες τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.

Ο κύκλος ζωής των παγόβουνων είναι μια φυσική διαδικασία, αλλά η κλιματική αλλαγή αναμένεται να δημιουργήσει περισσότερα παγόβουνα καθώς η Ανταρκτική θερμαίνεται και γίνεται πιο ασταθής.

Περισσότερα θα μπορούσαν να απομακρυνθούν από τα τεράστια στρώματα πάγου της ηπείρου και να λιώσουν με ταχύτερους ρυθμούς, διαταράσσοντας τα πρότυπα της άγριας ζωής και της αλιείας στην περιοχή.